yIGF កម្ពុជា Close

“​អ៊ីនធឺណិតដែលយើងចង់បាន – ការបង្កើនភាពអង់អាចសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា”​ បទ​ពិសោធន៍​របស់ខ្ញុំ​នៅវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ ២០២៣

វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត(IGF) បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​រយៈពេល​ប្រាំ​ថ្ងៃ​ ចាប់ពី​ថ្ងៃ​ទី ​៨ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​ ១២​ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៣ នៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និសីទអន្តរជាតិក្យូតូ ទីក្រុងក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុន។ កិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី ១៨ របស់ IGF ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន។ IGF បាន​ចាប់ផ្តើម​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ​  ២០០៦ ដើម្បីនាំមនុស្សមកជួបជុំគ្នាពីក្រុមអ្នកពាក់ព័ន្ធនានាក្នុងការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយសាធារណៈឌីជីថល។

ការចូលរួមក្នុង IGF ២០២៣ គឺជាសុបិនក្លាយជាការពិតមួយសម្រាប់ខ្ញុំ។ នៅក្នុងប្លក់នេះខ្ញុំនឹងបង្ហាញពីពេលវេលាដ៏គួរឱ្យចងចាំដែលខ្ញុំបានជួបប្រទះក្នុងអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍នេះ អ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនពីព្រឹត្តិការណ៍ និងចែករំលែកការពិភាក្សាសំខាន់ៗ។

ក្នុងអំឡុងពេលទាំងប្រាំនៃវេទិកានេះ ប្រធានបទរងចំនួន ៨ ត្រូវបានគេយកទៅពិភាក្សារួមមាន (១) បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត និងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើន (២) ការជៀសវាងការបែកបាក់នៃអ៊ីនធឺណិត (៣) សុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិត ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត និងសុវត្ថិភាពលើអ៊ីនធឺណិត (៤) អភិបាលកិច្ចទិន្នន័យ និងការជឿទុកចិត្ត (៥) ការបែងចែក និងបរិយាប័នឌីជីថល (៦) អភិបាលកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឌីជីថលសកល (៧) សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព និង (៨) និរន្តរភាព និងបរិស្ថាន។ វគ្គទាំងអស់ត្រូវបានរៀបចំឡើង សម្រាប់ទម្រង់ផ្សេងៗ រួមមានទាំងការពិភាក្សារហ័ស សិក្ខាសាលា និងកិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់។

បន្ថែមពីលើវគ្គផ្តល់ព័ត៌មានទាំងអស់ តំបន់ស្តង់ បានផ្តល់ឱកាសចម្រុះ ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមហ៊ុន អង្គការ និងក្រុមយុវជនសង្គមស៊ីវិលដែលបានផ្សព្វផ្សាយពី សេវាកម្ម និងកម្មវិធីរបស់ពួកគេ។ លើសពីនេះ ខ្ញុំក៏បានរៀនសូត្រនូវវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់ប្រទេសជប៉ុន ដោយស្លៀកសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីជប៉ុនហៅថា គីម៉ូណូ ចូលរួមក្នុងពិធីតែរបស់ជប៉ុន និងចូលរួមក្នុងពិធីជប់លៀងអាហារពេលល្ងាច ដែលមានការសម្តែងនូវប្រពៃណីជប៉ុន ការបាញ់កាំជ្រួច និងម្ហូបជប៉ុន។

ក្នុងអំឡុង IGF ២០២៣ ខ្ញុំក៏បានចូលរួមជាអ្នកសម្របសម្រួលនៃវគ្គពិភាក្សារហ័សលើប្រធានបទនៃ បដិវត្តន៍ការសិក្សាដែលជំរុញដោយ បញ្ញាសិប្បនិមិត្តនាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា និងចូលរួមវគ្គ ការពន្លឿន ការផ្លាស់ប្តូរថាមពលប្រកបដោយបរិយាប័ន ដែលមានវាគ្មិនមកពីកម្ពុជា។ វាជាវគ្គដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ នៅពេលដែលយើងពិភាក្សាអំពី បញ្ញាសិប្បនិមិត្តដែលអាចផ្តល់ផលប៉ះពាល់ដល់ការអប់រំនាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា ការចូលរួមរបស់យើងគឺមកពីមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗ រួមមានស្ថាប័នអប់រំ យុវជន អ្នកសារព័ត៌មាន សង្គមស៊ីវិល រដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជន។

ខ្ញុំពិតជាមានកិត្តិយស និងរីករាយណាស់ដែលបានចូលរួមក្នុងពិធីបើក IGF ២០២៣ នៅពេលដែលខ្ញុំមានឱកាសបានជួប និងស្តាប់សុន្ទរកថារបស់លោក Fumio Kishida នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន និងលោក Vint Cerf ដែលជាបិតានៃអ៊ីនធឺណិត។ ក្នុងពិធីនោះ ពួកគេបានលើកឡើងពីសារៈសំខាន់នៃអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង ដោយសារវាជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍ។ ខ្ញុំពិតជាចាប់អារម្មណ៍នឹងសុន្ទរកថារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Fumio Kishida អំពីការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពដ៏សំខាន់លើដំណើរការ Hiroshima AI ខណៈដែលខ្ញុំជឿថាវានឹងជំរុញប្រព័ន្ធ AI និងបង្កើតក្រមសីលធម៌សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ និងប្រើប្រាស់ AI ផងដែរ។ ការពិភាក្សានេះបង្ហាញពីវិធីសាស្រ្តដ៏ល្អបំផុតក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវរបស់ បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត ខណៈពេលដែលជៀសវាងការបែកបាក់។

គន្លឹះសំខាន់ៗពីវគ្គគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍

គណៈកម្មាធិការកម្រិតខ្ពស់ស្តីពីនិន្នាការវិវត្តនៃព័ត៌មានមិនពិត &ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ

ក្នុង​វគ្គ​នេះ ខ្ញុំ​មាន​ឱកាស​បាន​ស្តាប់​អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​អក្ខរកម្ម​ព័ត៌មាន។ វគ្គនេះបានពិភាក្សាអំពីវិធីសាស្រ្ត ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ ប្រភេទ និងគំរូនៃព័ត៌មានមិនពិត និងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងវិធីសាស្រ្តក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ។

តើវិធីសាស្រ្តគោលការណ៍ជាស្រទាប់អាចបញ្ឈប់ការបែកខ្ញែកអ៊ីនធឺណិតបានទេ?

ការពិភាក្សាផ្តោតលើគោលនយោបាយសាធារណៈ ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមពី សង្គមស៊ីវិល

រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីជម្នះបញ្ហានៃការបែកខ្ញែកអ៊ីនធឺណិត។ ក្រុម​អ្នក​ពិភាក្សា​បង្ហាញ​ករណី​សិក្សា​ដែល​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​នេះ។ ការចូលរួមរបស់សង្គមស៊ីវិល និងសហគមន៍អ៊ីនធឺណិត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ អ្នកជំនាញបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃអ៊ីនធឺណិតក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចសង្គម ហើយបុគ្គលគ្រប់រូបគួរតែអាចប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតបាន។

ការពន្លឿនការផ្លាស់ប្តូរថាមពលប្រកបដោយបរិយាប័ន

វគ្គនេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។ វាជាវគ្គទីពីរនៅក្នុង IGF ២០២៣ ដែលមានវាគ្មិនមកពីប្រទេសកម្ពុជា។ វាគ្មិនក៏បានបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាជាសកលឆ្ពោះទៅរកថាមពលនាពេលអនាគត ដែលគ្មាននរណាម្នាក់គួរទុកចោលនោះទេ។ លើសពីនេះ យុវជនក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្រេចបាននូវថាមពលបៃតង និងនិរន្តរភាពបរិស្ថាននាពេលអនាគត។

គំរោង​អនាគត

បន្ទាប់ពីត្រឡប់ពី IGF ២០២៣ ខ្ញុំមានគោលដៅធានាបាននូវនិរន្តន៍ភាព នៃអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតនៅកម្ពុជា។ វាបានអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំចូលរួមក្នុងវេទិកា អភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតផ្សេងទៀត ដោយធ្វើជាវាគ្មិនក្នុងការចែករំលែកវគ្គស្តីពី My Digital Risk Workshop ដែលខ្ញុំបាននិយាយអំពីវិធីបង្កើតពាក្យសម្ងាត់ដែលមានសុវត្ថិភាព។ ខ្ញុំត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយសកម្មភាព IGF និងគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ក្រុមយុវជនដទៃទៀត ដើម្បីបង្កើតសហគមន៍អភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរគំនិតស្តីពីនិន្នាការឌីជីថលសកល សុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត របៀបជៀសវាងការបែកបាក់អ៊ីនធឺណិត និងបញ្ហាទាក់ទងនឹងអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត ផ្សេងៗទៀត។

ខ្ញុំសូមឆ្លៀតឱកាសនេះ ដើម្បីថ្លែងអំណរគុណចំពោះ អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (អូឌីស៊ី) ដែលបានផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងឱកាសសម្រាប់ខ្ញុំក្នុងការចូលរួម IGF លើកទី ១៨ នៅប្រទេសជប៉ុន។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខ្ញុំនឹងបានធ្វើការជាមួយក្រុមការងារ អូឌីស៊ី លើគម្រោងអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតនាពេលអនាគត ដើម្បីរក្សាបាននូវនិរន្តរតភាពនៃ IGF និងការផ្សព្វផ្សាយចំណេះដឹងអំពីអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតដល់យុវជនកម្ពុជានាពេលអនាគត។

អត្ថបទទាក់ទង

ទស្សនៈរបស់ខ្ញុំលើវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ​ ២០២៣ (IGF 2023)

ប្រសិនបើមានគេសួរខ្ញុំអំពីដំណើរកម្សាន្តនៅទីក្រុងក្យូតូ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ពួកគេអំពីវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ ២០២៣ (IGF 2023)។ វាគឺជាបទពិសោធន៍ថ្មីប្លែកសម្រាប់ខ្ញុំ។ តោះមកស្គាល់ តើវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ ២០២៣ ជាអ្វី? វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ ២០២៣ គឺជាកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំលើកទី ១៨ នៃវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសជប៉ុននៅទីក្រុងក្យូតូ ចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៣។ ប្រធានបទនៃវេទិកាគឺ អ៊ីនធឺណិតដែលយើងចង់បាន៖ ការផ្តល់អំណាចដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ ប្រធានបទរងមានដូចជា បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត និងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើន (AI & Emerging Technologies) ជៀសវាងការបែងចែកអ៊ីនធឺណិតទៅក្រុមមនុស្សណាមួយ (Avoiding Internet Fragmentation) សុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត និងសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិត (Cybersecurity, Cybercrime & Online Safety) ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងទំនុកចិត្ត (Data Governance & Trust) ការបែងចែក និងការដាក់បញ្ចូលឌីជីថល (Digital Divides & Inclusion) អភិបាលកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឌីជីថលសកល (Global Digital Governance & Cooperation) សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព (Human Rights & Freedoms) និង និរន្តរភាព និងបរិស្ថាន (Sustainability & Environment)។ តោះអានបន្តថាតើទស្សនៈរបស់ខ្ញុំនៅលើវេទិកាគឺយ៉ាងណា!ចំណុចសំខាន់នៃកម្មវិធីវេទិការយៈពេលប្រាំថ្ងៃគឺពោរពេញទៅដោយកម្មវិធី និងវគ្គខ្លីផ្សេងៗគ្នា ហើយត្រូវបានរៀបចំជាទម្រង់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផង និង ដោយផ្ទាល់ផង ដែលវាគ្មិនមួយចំនួនបានធ្វើបទបង្ហាញពីចម្ងាយតាមប្រព័ន្ទអ៊ីនធឺណិត។ ខ្ញុំមិនអាចចូលរួមវគ្គទាំងអស់បានទេ ដូច្នេះខ្ញុំបានជ្រើសរើសវគ្គមួយចំនួនដែលខ្ញុំគិតថាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។ កម្មវិធីរបស់វេទិកានេះគឺជាបទពិសោធន៍ថ្មីមួយដែលខ្ញុំបានឃើញ ដោយសារមានការចូលរួមពីអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ចាប់ពីថ្នាក់ដឹកនាំ រហូតដល់ក្រុម យុវជន។ វគ្គខ្លីជាង ៣៥៥ ត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងវេទិកា ហើយមានស្តង់ជាង ៨០ ក្នុងគោលបំណងចែករំលែកបេសកកម្មការងាររបស់ពួកគេទៅកាន់អ្នកចូលរួម។ ពិធីបើកត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទីពីរ ហើយជាការភ្ញាក់ផ្អើលមួយសម្រាប់ខ្ញុំដែល នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន លោក Fumio Kishida បានបង្ហាញខ្លួននិងបានថ្លែងសុន្ទរកថាតំណាងប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះនៃ វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ ២០២៣ ផងដែរ។លោក Fumio Kishida បាននិយាយនៅក្នុងសុន្ទរកថារបស់គាត់ថា «AI ជំនាន់ថ្មីមិនត្រឹមតែធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវប្រសិទ្ធភាពប្រតិបត្តិការប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើនល្បឿនការបង្កើតថ្មីក្នុងវិស័យផ្សេងៗដូចជាការរកឃើញថ្នាំព្យាបាល និងការអភិវឌ្ឍន៍នៃការព្យាបាលថ្មី ដោយហេតុនេះនាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងពិភពលោក»។អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក Antonio Guterres ក៏​បាន​ធ្វើថ្លែងសុន្ទរកថា​ទៅ​កាន់​វេទិកា​តាមរយៈ​វីដេអូផងដែរ។ នៅក្នុងសុន្ទរកថារបស់គាត់ លោក Antonio បាននិយាយថា «ខ្ញុំទន្ទឹមមើលការជួបជុំគ្នានៅទីក្រុងក្យូតូ ដើម្បីទទួលបាននូវលទ្ធផលសំខាន់ៗ ដើម្បីជំរុញកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមរបស់យើង។ រួមគ្នាទាំងអស់គ្នា យើងអាចដឹងពីមហិច្ឆតាដែលបានចែងនៅក្នុងប្រធានបទនៃវេទិការនេះ និងអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីផ្តល់អំណាចដល់មនុស្សទាំងអស់»។នៅពេលល្ងាចនៃថ្ងៃទីពីរ វេទិកាមានអាហារប៊ូហ្វេអមជាមួយនឹងរាត្រីតន្ត្រី ក៏ដូចជាកាំជ្រួចស្វាគមន៍នៅខាងក្រៅអគារសន្និសីទ។វគ្គគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ដោយសារមានវគ្គច្រើនជាង ៣៥៥ ទើបខ្ញុំមិនអាចចូលរួមវគ្គទាំងអស់បានទេ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានរៀបចំកាលវិភាគសម្រាប់វគ្គដែលខ្ញុំចង់ចូលរួម។ ខាងក្រោម​នេះ​ជា​វគ្គ​ខ្លីដែល​ខ្ញុំ​គិត​ថា​គួរ​ឱ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​ណាស់​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​នៅ​ក្នុង​ប្លុកនេះ​។និន្នាការវិវត្តនៅក្នុង MIS- & DIS-INFORMATIONវេទិកាឌីជីថល និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការទំនាក់ទំនង និងព័ត៌មាននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វាក៏ជាការព្រួយបារម្ភផងដែរនៅពេលនិយាយអំពីការរីករាលដាលនៃមាតិកាមិនពិត និងក្លែងក្លាយ ព្រមទាំងព័ត៌មានដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់។ ដូច្នេះ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត​គឺ​មានបណ្ដាលឲ្យកើតឡើងដោយ​ចេតនា ដោយឡែក​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត​កើតឡើងដោយ​អចេតនា។ ពត៌មានមិនពិតរីករាលដាលតាមរយៈសកម្មភាពរបស់តួអង្គទាំងពីរ ហើយនៅក្នុងទម្រង់ជាមាតិកានៅប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមផងដែរ ដែលបង្កើតឡើងសម្រាប់ការទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់។អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​ក្នុង​ការ​ប្រជុំ​នេះ គឺ​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ៗគ្នា​បាន​មក​រួម​គ្នា​ពិភាក្សា​លើ​បញ្ហា​នេះ និង​លើក​ឡើង​ពី​ទស្សនៈ​ផ្សេង​គ្នា​។ វាគ្មិនម្នាក់​​​ គឺលោកស្រី Maria Ressa ដែលជាអ្នកឈ្នះរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពឆ្នាំ ២០២១ ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើហានិភ័យនៃការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា ជាពិសេស Artificial Intelligence (AI) ដែលអាចប្រើយ៉ាងងាយស្រួលដើម្បីផ្សព្វផ្សាយរឿងមិនពិត។ លោកស្រី​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់​ឱ្យ​មានការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន ខណៈ AI កំពុង​ឈាន​ទៅ​មុខលឿនជាង​មនុស្ស​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ។សំណួរគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយសម្រាប់អ្នកពិភាក្សាទាំងអស់គឺ តើយើងអាចធ្វើអ្វីបានដើម្បីការពារ និងផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី និងកុមារី ជនភៀសខ្លួន ជនជាតិភាគតិច និងសហគមន៍ LGBTQ+ ហើយតើពួកគេអាចប្រើឧបករណ៍អ្វីខ្លះដើម្បីការពារខ្លួន? សហគមន៍ទាំងនេះជាធម្មតាតែងតែទទួលរងនូវគ្រោះថ្នាក់ដែលបណ្តាលមកពីព័ត៌មានមិនពិតតាមអ៊ីនធឺណិត និងព័ត៌មានមិនពិតដែលមានបំណងកំណត់គោលដៅលើពួកគេ។លោកស្រី Vera Jourova អនុប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុបសម្រាប់គុណតម្លៃ និងតម្លាភាព បាននិយាយថា នៅក្នុងការកំណត់របស់សហភាពអឺរ៉ុបបានចាត់ទុកអ្វីដែលខុសច្បាប់នៅក្រៅបណ្តាញដូចគ្នានឹងនៅលើអ៊ីនធឺណិតផងដែរ។ លោកស្រីក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាដែលថា បច្ចេកវិទ្យាធំៗមួយចំនួនកំពុងដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ ដែលដូចគ្នាទៅនឹងអាជីវកម្មកខ្វក់ដែរ។ វាជាពេលដែលអ្នកដំណើរការក្បួនដោះស្រាយកំពុងរកលុយបានយ៉ាងច្រើនតាមរយៈការស្អប់ខ្ពើម ព័ត៌មានគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ និងព័ត៌មានគ្រោះថ្នាក់។ សហភាពអឺរ៉ុបក៏បានពិភាក្សាអំពីបញ្ហានេះជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាធំៗ ហើយបានព្យាយាមបញ្ឈប់ពួកគេជាមួយនឹងច្បាប់សេវាកម្មឌីជីថលដែលមានភាពស្របច្បាប់។Tatsuhiko Yamamoto សាស្ត្រាចារ្យច្បាប់ និងជានាយករងនៃវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសកលនៃសាកលវិទ្យាល័យ Keio បានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរថាសេដ្ឋកិច្ចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍មានសភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងពិភពអនឡាញជាងពិភពរូបវន្តពិតដោយមានពាក្យសំដីស្អប់ ព័ត៌មានមិនពិត និងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃអំពើបង្កគ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះជាមួយគ្នាអាចក្លាយជាកម្លាំងដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដូច្នេះការ​សម្រុះសម្រួល​ដ៏រហ័សមួយ​នឹង​ជា​ដំណោះស្រាយ​ចំពោះ​បញ្ហានេះ។អ្នកស្រី Maria បានសម្តែងថា ច្បាប់របស់សហភាពអឺរ៉ុប ដែលនឹងចេញគឺមានសភាពយឺតប្រៀបដូចអណ្តើក ខណៈដែលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីកើតឡើងជារៀងរាល់ពីរសប្តាហ៍ម្តង។ ដូច្នេះហើយ វាគឺជាការអភិវឌ្ឍន៍ដ៏រហ័សរហួនមួយ​ ដែលមនុស្សត្រូវការផ្លាស់ទីលឿនជាងមុន ហើយក៏មិនគួរពឹងផ្អែកលើក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាតែម្នាក់ឯងនោះទេ ព្រោះដំណើរការបស់ពួកគេដើម្បីតែប្រាក់ចំណេញប៉ុណ្ណោះ។Nic Suzor សាស្ត្រាចារ្យនៅសាលាច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យ Queensland University of Technology បានឆ្លើយតបថាអ្វីដែលបាត់បង់នៅក្នុងការជជែកពិភាក្សានេះគឺជាការទទួលស្គាល់ពីបញ្ហា​ ថាវាពិតជាមានភាពសំខាន់។ វាពិបាកណាស់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាដើម្បីដឹងថានរណាជាគោលដៅនៅលើបណ្ដាញអនឡាញ។ នៅពេលចាត់ថ្នាក់មាតិកាស្អប់ តួលេខកម្រិតខ្ពស់បំផុតបង្ហាញតែបុគ្គលដែលមានឋានៈខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ លោក​បាន​ស្នើ​ថា យើង​ត្រូវ​មាន​ភាព​សកម្ម​បន្ថែម​ទៀត​ដើម្បី​ធានា​ថា​ប្រព័ន្ធ​ដែល​យើង​កំពុង​សាងសង់​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​មាន​វិសមភាព​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ក្នុង​ចិត្ត។ ប្រសិនបើយើងផ្តោតលើឧបករណ៍ណាដែលមនុស្សអាចប្រើបាន នោះវានឹងជាបន្ទុកមួយទៀតសម្រាប់ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានគេកំណត់គោលដៅរួចទៅហើយ។ការអប់រំ បរិយាបន្ន អក្ខរកម្ម៖ កត្តាចាំបាច់សម្រាប់អនាគត AI ប្រកបដោយវិជ្ជមានវគ្គនេះផ្តោតលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្នុងការអប់រំឧត្តមសិក្សា។ គោលការណ៍គ្រឹះសម្រាប់ការអប់រំឧត្តមសិក្សាត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងជាសកលដើម្បីលើកកម្ពស់អក្ខរកម្មថ្មីៗ។ គោលការណ៍ចំនួនប្រាំមួយរួមមាន: (១) មនុស្ស​ មិនមែនបច្ចេកវិទ្យា ត្រូវតែជាចំណុចកណ្តាលនៃការងាររបស់យើង (២) យើងគួរតែលើកកម្ពស់ការរួមបញ្ចូលឌីជីថលនៅក្នុង និងក្រៅស្ថាប័នរបស់យើង (៣) ចំណេះដឹងផ្នែកឌីជីថល និងព័ត៌មានគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃការអប់រំស្នូល (៤) ឧបករណ៍ AI គួរតែលើកកម្ពស់ការបង្រៀន និងការរៀន (៥) ការរៀនអំពីបច្ចេកវិទ្យាគឺជាដំណើរការបទពិសោធន៍ ពេញមួយជីវិត និង (៦) ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍន៍ AI ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយការទទួលខុសត្រូវ។រួមចំណែកដល់អភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតនៅកម្ពុជាកាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២២ វិធីសាស្រ្តរបស់កម្ពុជាចំពោះការគ្រប់គ្រងអ៊ីនធឺណិត​ មានការពាក់ព័ន្ធនឹងការរួមបញ្ចូលនៃក្របខ័ណ្ឌបទប្បញ្ញត្តិ និងគោលនយោបាយដើម្បីគ្រប់គ្រង និងការគ្រប់គ្រងទិដ្ឋភាពផ្សេងៗនៃអ៊ីនធឺណិត។ ការអភិវឌ្ឍន៍នៅក្នុងវិធីសាស្រ្តរបស់កម្ពុជាចំពោះអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតរួមមាន ក្របខណ្ឌបទប្បញ្ញត្តិ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល អ្នកផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិត (ISP) សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត សេរីភាពអនឡាញ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងវេទិកាអនឡាញ ការការពារទិន្នន័យ និងឯកជនភាព និងកិច្ចសហការអន្តរជាតិ។បន្ទាប់ពីបានចូលរួមក្នុងវេទិកា IGF ២០២៣ នេះ ខ្ញុំនឹងបន្តចូលរួមចំណែកក្នុងការគ្រប់គ្រងអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដោយមានការចូលរួមជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធដូចជា ចូលរួមសន្និសីទ សិក្ខាសាលា និងព្រឹត្តិការណ៍នានា ដើម្បីបង្កើតទំនាក់ទំនង និងស្វែងយល់ពីទស្សនៈផ្សេងៗគ្នា។ ការរួមចំណែកមួយទៀតគឺការតស៊ូមតិ និងបង្កើនការយល់ដឹងដោយ លើកកម្ពស់អ៊ីនធឺណិតបើកចំហ និងអាចចូលប្រើបាន និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសារៈសំខាន់នៃសិទ្ធិឌីជីថល សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងតួនាទីរបស់អ៊ីនធឺណិតក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ ជាចុងក្រោយ ខ្ញុំនឹងបន្តចូលរួម ឬសហការជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) ដែលផ្តោតលើសិទ្ធិឌីជីថល សេរីភាពអ៊ីនធឺណិត និងគោលនយោបាយបច្ចេកវិទ្យា។ក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុនរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានជ្រើសរើសកន្លែងដ៏ត្រឹមត្រូវ និងល្អបំផុតដើម្បីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសន្និសីទរបស់ខ្លួន ខណៈដែលទីក្រុងក្យូតូមានភាពល្បីល្បាញ​ ដោយសារវាជាតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសំបូរដោយវប្បធម៌។ ការទៅទស្សនាទីក្រុងក្យូតូធ្វើឲ្យខ្ញុំបានស្វែងរកពេលវេលានៃភាពស្ងប់ស្ងាត់ ខណៈពេលទស្សនាប្រាសាទ និងកន្លែងដែលមានទេសភាពស្អាត់ៗ ដែល​មាន​សួនច្បារ​​ត្រូវ​បាន​ថែរក្សា​យ៉ាង​ល្អ ព្រៃឫស្សី និង​ទេសភាព​បែប​ប្រពៃណី​រួមចំណែក​ដល់​បរិយាកាស​ស្ងប់ស្ងាត់។ អារម្មណ៍រួមរបស់ខ្ញុំបន្ទាប់ពីបានទៅលេងទីក្រុងនេះ គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃការកោតសរសើរចំពោះភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងទំនាក់ទំនងយ៉ាងស៊ីជម្រៅទៅនឹងកេរដំណែលប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសជប៉ុន។ក​ថ្លែង​អំណរគុណ​ពិសេសការចូលរួមក្នុងវេទិកា IGF ២០២៣ នៅទីក្រុងក្យូតូ នៃប្រទេសជប៉ុន នឹងមិនកើតឡើងសម្រាប់ខ្ញុំទេ ប្រសិនបើគ្មានការគាំទ្រដ៏សប្បុរសពីអង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (ODC)។ ការគាំទ្រនេះ មិនត្រឹមតែផ្តល់ធនធានចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានបម្រើជាប្រភពនៃការលើកទឹកចិត្ត ដល់យុវជនដែលតស៊ូមតិអំពីអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតនៅកម្ពុជាផងដែរ។

បទពិសោធន៍ដែល​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​ ការជឿនលឿននៃអ៊ីនធឺណិត និងបច្ចេកវិទ្យានៅអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត (IGF) ២០២៣

វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតលើកទី១៨ (IGF) ២០២៣ ដែលរៀបចំដោយរដ្ឋាភិបាលជប៉ុននៅទីក្រុងក្យូតូរយៈពេលប្រាំថ្ងៃរួមជាមួយនឹងការគាំទ្រពីអង្គការសហប្រជាជាតិ គណៈកម្មាធិការអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតកម្ពុជាចំនួន ១២រូបមានឱកាសជាលើកដំបូងដើម្បីចូលរួមនៅក្នុងវេទិកាលំដាប់ពិភពលោក។ វេទិកានៅទីក្រុងក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុនរយៈពេលប្រាំថ្ងៃនាំមកនូវបទពិសោធន៍ដែល​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន ​និងការចង់ដឹង ចង់ឃើញ ដើម្បីជំរុញប្រធានបទអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។មានប្រទេសជាង ១៧០ បានមកពិភាក្សា និងលើកឡើងពីបញ្ហាប្រឈម និងឱកាសរបស់ពួកគេជុំវិញប្រធានបទនៃអ៊ីនធឺណិត។ វេទិកាពហុភាគីជាសាកលសម្រាប់ការសន្ទនាលើបញ្ហាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅឆ្នាំ២០២៣ ក្រោមប្រធានបទ \'អ៊ីនធឺណិតដែលយើងចង់បាន-ពង្រឹងអំណាច​ប្រជាជនទាំងអស់គ្នា\' ដោយមានគោលបំណងប្រមូលផ្តុំភាគីពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិផ្សេងៗ។ប្រតិភូកម្ពុជាក៏រួមបញ្ចូលជាមួយការគាំទ្រពីអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ផងដែរ។ ហើយវាធ្វើឱ្យសុបិនរបស់យើងក្លាយជាការពិត ដើម្បីមានឱកាសទៅទស្សនា និងចូលរួមសន្និសីទអន្តរជាតិនៅទីក្រុងក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុន រយៈពេលប្រាំថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៣។ជាផ្នែកមួយនៃគណៈកម្មាធិការអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតម្ពុជាឆ្នាំ២០២៣ ខ្ញុំមានសេចក្តីសោមនស្សរីករាយក្នុងការចែករំលែកនូវអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀន ពី IGF ២០២៣ នៅប្រទេសជប៉ុនសម្រាប់អ្នកទាំងអស់គ្នាជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលចង់ស្វែងយល់បន្ថែមអំពីវេទិកានេះ និងប្រធានបទទាក់ទង​នឹង​អភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត។កម្មវិធីនេះមានវគ្គសិក្ខាសាលាច្រើនជាង ៣០០ ដែលមានប្រធានបទតូចៗចំនួនប្រាំបី។ ទាំងនោះ​មាន​ដូចជា បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត និង​ការរួម​ចូល​ក្នុង​បច្ចេកវិទ្យា; ជៀសវាងការបែងចែកអ៊ីនធឺណិត; សុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត និងសុវត្ថិភាពលើអ៊ីនធឺណិត; ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និង​ភាព​ជឿទុក​ចិត្ត​តាម​ប្រព័ន្ធអនឡាញ; ការបែងចែកឌីជីថល និងការដាក់បញ្ចូល; អភិបាលកិច្ចឌីជីថលសកល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ; សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព; និងនិរន្តរភាព និងបរិស្ថាន។ខ្ញុំចង់ចែករំលែកប្រធានបទគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយចំនួនដែលខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងអំឡុងពេល IGF ២០២៣ នៅខាងក្រោម។ការបង្ហាញវប្បធម៌សម្រាប់ថ្ងៃដំបូងនៃព្រឹត្តិការណ៍នាពេលល្ងាចមានពិធីបើកកម្មវិធីដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និសីទអន្តរជាតិក្យូតូ ដោយមានការបាញ់កាំជ្រួច បង្ហាញការសំដែងស្គរប្រពៃណីជប៉ុន និងការស្លៀកពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ។វា​ដូចជា​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ប្រពៃណី​វប្បធម៌​ជាមួយ​គ្នាខ្ញុំ​បាន​ស្គាល់​រសជាតិ​នៃ​វប្បធម៌​ជប៉ុន​តាមរយៈ​ការ​សម្តែង​សិល្បៈ​របស់​ពួកគេ។នៅថ្ងៃបន្ទាប់ត្រូវបានសម្គាល់ជាថ្ងៃបើកជាផ្លូវការនៃ IGF ដោយមានសុន្ទរកថាបើកពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន លោក Fumio Kishida ដែលនិយាយអំពីតួនាទីដ៏សំខាន់របស់អ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងសង្គម សេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ខណៈពេលដែលការរីកចម្រើននៃអ៊ីនធឺណិតមានសារៈសំខាន់ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុនក៏បានលើកឡើងពីកង្វល់ជុំវិញបញ្ហាអ៊ីនធឺណិត ដូចជាព័ត៌មានមិនស្របច្បាប់ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់រួមទាំងការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់កន្លែងសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម។ដោយ​មានក្តី​សង្ឃឹមថា IGF 2023 នឹងជួយកែលម្អនិងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះតាមរយៈការពិភាក្សានៅក្នុងវេទិកានេះ ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងបទប្បញ្ញត្តិនៃបញ្ញាសិប្បនិមិត្ត និងសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីធ្វើឱ្យអ៊ីនធឺណិតក្លាយជាកន្លែងសុវត្ថិភាពសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិបច្ចុប្បន្ន លោក Antonio Guterres បានបញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលអាចប្រើប្រាស់ដើម្បីសម្រេចបាន SDGs របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដូចជាការដោះស្រាយបញ្ហាអាកាសធាតុ និងការកសាងពិភពលោកប្រកបដោយនិរន្តរភាព។បន្ទាប់មកមានការស្លៀកពាក់បែបប្រពៃណីជប៉ុនហៅថា គីមីណូ (Kimino) ហើយមានជាតិសាសន៍ជាច្រើនជុំវិញពិភពលោកបានមកសាកល្បងថតរូបពេលស្លៀកសំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីជប៉ុន។ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយជាមួយនឹងពណ៌ផ្កាឈូកដ៏រស់រវើកនៃសម្លៀកបំពាក់របស់ពួកគេ និងវាយនភ័ណ្ឌរលោងហើយវាមិនចំណាយពេលយូរដើម្បីស្លៀកពាក់ទេ។ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខ្ញុំអាចមានឈុតគីម៉ូណូមួយសម្រាប់​ដែរ។បន្ទាប់មក យើងនឹងរីករាយនឹងការទស្សនាស្តង់ដែលមកពីស្ថាប័នផ្សេងៗ ក្រុមហ៊ុនឯកជន ដែលកំពុងបង្ហាញការរកឃើញបច្ចេកវិទ្យាថ្មីរបស់ពួកគេនិងណែនាំយើងអំពីបេសកកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុនរបស់ពួកគេក្នុងការជួយដោះស្រាយបញ្ហានៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល។វឌ្ឍនភាពនៃបញ្ញាសិប្បនិមិត្តក្នុងនាមជាមនុស្សម្នាក់ដែលធ្វើការផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍នឹងបច្ចេកវិទ្យាបកប្រែពហុភាសាដែលមានសមត្ថភាពបកប្រែច្រើនភាសាទៅជាអក្សររត់ពីក្រោមក្នុងពេលតែមួយតាមរយៈសំឡេងភាសាតែមួយដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាបកប្រែដោយប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិមិត្តក្នុងពេលដំណាលគ្នាដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយវិទ្យាស្ថានជាតិព័ត៌មាន និង បច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនង (NICT) របស់ប្រទេសជប៉ុន។ខ្ញុំ និងសមាជិកគណៈកម្មាធិការដទៃក៏បានចូលរួមវគ្គសិក្ខាសាលា \'ការនិយាយជាមួយអ្នករស់នៅ Metaverse- អត្តសញ្ញាណថ្មី និងភាពចម្រុះ\' ក្នុងអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍នេះ។វាបានបង្ហាញពីបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿននៃបញ្ញាសិប្បនិមិត្តនៅក្នុងmetaverseកំពុងឆ្ពោះទៅមុខដើម្បីជួយដោះស្រាយគម្លាតយេនឌ័រនិងអនុញ្ញាតឱ្យយុវជនចាប់អារម្មណ៍អំពីអត្តសញ្ញាណពិតរបស់ពួកគេដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេដោយគ្មានស្លាកស្នាមនៃការវិនិច្ឆ័យបទដ្ឋានសង្គមចំពោះអ្នក ប្លែងភេទ។ វាជួយពួកគេឱ្យក្លាយជាភេទ ឬរូបរាង ឬរចនាប័ទ្មស្លៀកពាក់ ណាមួយដែលយើងចង់បានតាមរយៈការបង្កើតរូបតំណាងអត្តសញ្ញាណផ្ទាល់ខ្លួន និងធ្វើសកម្មភាពណាមួយដែលយើងស្រមៃចង់ធ្វើដោយសេរីនៅក្នុងពិភពនៃ metaverse ។សិក្ខាសាលាមួយទៀត \'ការរួមបញ្ចូលសាលារៀននៃអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងការសម្រេចបាន SDGs\' បានបង្ហាញខ្ញុំថាមានបញ្ហាជាច្រើនមកពីប្រទេសផ្សេងៗគ្នាទាក់ទងនឹងការអប់រំ ហើយមានការចែករំលែកដ៏ល្អពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីធានាថាអ៊ីនធឺណិតមានសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់នៅក្នុងសាលារៀន និងការកែលម្អចំណេះដឹងអំពី SDGs ។អ្នកតំណាងរបស់កម្ពុជាក៏បានបង្ហាញពីការស្រាវជ្រាវសំខាន់ៗរបស់ បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត ក្នុងវិស័យអប់រំផងដែរ លោក ហេងសុខឡាយមកពីគណៈកម្មាធិការអ៊ីនធឺណិតយុវជនកម្ពុជាបានធ្វើបទបង្ហាញអំពីការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់ដែលមានចំណងជើងថា \"បដិវត្តន៍ការសិក្សា AI-Driving នាថ្នាក់ឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា\"។ វាបានបង្ហាញថាការប្រើប្រាស់ បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត ដូចជាChatGPT មានភាពចម្រូងចម្រាសរវាងសិស្ស និងគ្រូនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយយើងមិនទាន់មានបទប្បញ្ញត្តិ ឬច្បាប់នៅឡើយទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកចូលរួមមកពីប្រទេសផ្សេងៗក៏បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីបញ្ហានេះផងដែរ ហើយប្រទេសមួយចំនួនបានចែករំលែកថាវាមានទាំងផ្នែកវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានសម្រាប់ការសិក្សារបស់និស្សិត និងសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេ។បន្ទាប់ពីចូលរួមវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ២០២៣ជាមួយគណៈកម្មាធិការអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតយុវជនកម្ពុជាយើងបានឃើញបញ្ហាប្រឈមជាសកលនិងទស្សនៈជាច្រើនពីប្រទេសផ្សេងៗគ្នាក្នុងការប្រើប្រាស់ បញ្ញាសិប្បនិមិត្ត អ៊ីនធឺណិត និងសុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត។យើងឃើញថាពួកគេកំពុងឈានទៅមុខលឿនជាងប្រទេសកម្ពុជាទាក់ទងនឹងច្បាប់ការពារសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត ច្បាប់ប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិមិត្តហើយពិភពលោកកំពុងទទួលបានសក្តានុពលខ្ពស់នៃអត្ថប្រយោជន៍ពីការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេ កាត់បន្ថយគម្លាតយេនឌ័រ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើននៅក្នុង ប្រទេសរបស់ពួកគេ។ខ្ញុំសង្ឃឹមថាកម្ពុជាអាចកែលម្អសុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតនិងអាចស្រូបយកអត្ថប្រយោជន៍ពីអ៊ីនធឺណិតក្នុងយុគសម័យឌីជីថលដូចប្រទេសដទៃទៀតដែរ។ក្នុងនាមជាគណៈកម្មាធិការYIGFរបស់កម្ពុជាខ្ញុំមានការចង់ដឹងចង់ឃើញនិងមានសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះអនាគតនៃអ៊ីនធឺណិត សម្រាប់ការកសាងសហគមន៍សុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិត និងតស៊ូមតិសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់ តាមរយៈការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងចែករំលែកកង្វល់ និងការពិភាក្សាពីភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន ដូចជាសាធារណៈ វិស័យឯកជន និងសាធារណៈជនតាមរយៈការ​ធ្វើកិច្ច​ពិភាក្សាលើបញ្ហានេះ។

ដំណើរអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតរបស់ខ្ញុំ

សួស្តី! ខ្ញុំឈ្មោះ សុខឡាយ។ ដោយមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត ខ្ញុំចូលរួបជាគណៈកម្មាធិការកម្មវិធីនៃវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតយុវជនកម្ពុជាដែលបានរៀបចំឡើងដំបូងគេបង្អស់ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ខ្ញុំក៏​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​ជា​អ្នកចូលរួមសម្រាប់​វេទិកា​អភិបាលកិច្ច​អ៊ីនធឺណិត​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក (APrIGF)។ នៅក្នុងប្លុកនេះខ្ញុំនឹងចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំទាក់ទងនឹងវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងប្រទេស ក្នុងតំបន់ និងការរំពឹងទុករបស់ខ្ញុំចំពោះវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់កម្រិតសកល។ វេទិកា​អភិបាលកិច្ច​អ៊ីនធឺណិតសម្រាប់​យុវជន​កម្ពុជា ការចាប់ផ្តើមរបស់ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីការកើនឡើងចំនួននៃការគំរាមកំហែងឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើនដូចជាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។  អ្នករស់នៅតាមតំបន់ជនបទមានការយល់ដឹងតិចតួចអំពីបញ្ហាទាំងនេះ ហើយពួកគាត់ងាយស្រួលក្នុងការក្លាយជាជនរងគ្រោះ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ខ្ញុំសង្កេតឃើញពីអវត្តមាននៃវេទិកាសម្រាប់ការពិភាក្សា និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយឃើញពីបញ្ហាប្រឈមនេះ​អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​បានផ្តួចផ្តើមគំនិតបង្កើតវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ិនធឺណិតលើកដំបូងនៅកម្ពុជា ដែលជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដឹកនាំដោយយុវជនក្នុងគោលបំណងចែករំលែកចំណេះដឹង និងជំរុញកិច្ចពិភាក្សាជុំវិញបញ្ហាទាក់ទងនឹងអ៊ីនធឺណិត។​យើងបានរៀបចំវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ិនធឺណិតយុវជនកម្ពុជាជាលើកដំបូងដោយមានភាពជោគជ័យដោយមានអ្នកចូលរួមប្រមាណ១៧០នាក់ ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​បាន​ប្រមូលផ្តុំ​នូវ​ក្រុម​អ្នកជំនាញ​ជាច្រើន​មកពី​វិស័យ​ផ្សេងៗ​គ្នា​រួមទាំង​អ្នកជំនាញ​ អ្នកស្រាវជ្រាវ តំណាង​រដ្ឋាភិបាល និង​វាគ្មិន​ក្នុងស្រុក និង​អន្តរជាតិ​។ ការជួបប្រជុំគ្នានេះបាន ធ្វើអោយនូវវេទិកាមានភាពសំបូរបែបសម្រាប់ការពិភាក្សា និងចែករំលែកចំណេះដឹងស្តីពីការទប់ស្កាត់បញ្ហាសំខាន់ៗទាក់ទងនឹង​អភិបាលកិច្ច​អ៊ីនធឺណិត ។ វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកឆ្នាំ២០២៣ ខ្ញុំត្រូវបានជ្រើសរើសជាអ្នកចូលរួមសម្រាប់វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (APrIGF) ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុង​ប្រីសប៊ែន ប្រទេសអូស្ត្រាលី ពីថ្ងៃទី ២៩ ដល់ថ្ងៃទី ៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ សន្និសីទនេះបានប្រមូលផ្តុំអ្នកចូលរួមផ្សេងៗ រួមទាំងយុវជន អ្នកស្រាវជ្រាវ អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងអ្នកផ្សេងទៀត ដើម្បីសហការ និងពិភាក្សាបញ្ហាអ៊ីនធឺណិតដែលកំពុងកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក។ ប្រធានបទគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើនត្រូវបានពិភាក្សា ដូចជាភាពឯកជន និងការការពារទិន្នន័យ ក្រមសីលធម៌ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត សិទ្ធិមនុស្ស ការការពារកុមារតាមអ៊ីនធឺណិត ការដាក់បញ្ចូលឌីជីថល និងការតភ្ជាប់ គោលនយោបាយ និងបទប្បញ្ញត្តិ។ លើសពីនេះ ខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនាអ្នកដឹកនាំយុវជន APAC ដែលរៀបចំដោយ yIGF ដែលជាបទពិសោធន៍ដ៏ត្រចះត្រចង់ក្នងការយល់ដឹងថា យុវជនអាចដើរតួក្នុងកិច្ចសន្ទនាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត និងការផ្តួចផ្តើមគំនិតផ្តួចផ្តើមអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណែតក្នុងតំបន់នៅក្នុងប្រទេសរៀងៗខ្លួន។ ការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់ខ្ញុំនៅក្នុងវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតក្នុងតំបន់ គឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយឆ្ពោះទៅមុខ ដោយធ្វើអោយខ្ញុំ មានបទពិសោធន៏សម្រាប់ការចូលរួមនៅកម្រិតពិភពលោកក្នុងការពិភាក្សា និងគំនិតផ្តួចផ្តើមអំពីអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិត។ វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងនាមជាគណៈកម្មាធិការកម្មវិធីអភិបាលកិច្ចអ៊ិនធឺណិតយុវជនកម្ពុជា ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះ អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​  សម្រាប់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការធ្វើដំណេីរចូលរួមក្នុងវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតលើកទី១៨ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (IGF) 2023 នៅទីក្រុងក្យូតូ ប្រទេសជប៉ុន ចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ថ្ងៃទី ១២ ខែតុលា។ ប្រធានបទសំខាន់សម្រាប់វេទិកាឆ្នាំនេះគឺ \"អ៊ិនធឺណិតដែលយើងចង់បាន - ផ្តល់អំណាចដល់មនុស្សទាំងអស់\" ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើប្រធានបទរងរួមមាន​  បញ្ញាសិប្បនិម្មិតនិងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើន ការជៀសវាងការបែងចែកតាមអ៊ីនធឺណិត សុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអ៊ីនធឺណិត និងសុវត្ថិភាពលើអ៊ីនធឺណិត ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងការជឿទុកចិត្ត ការបែងចែកឌីជីថលនិងការដាក់បញ្ចូល អភិបាលកិច្ចឌីជីថលសកល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាព និងនិរន្តរភាព និងបរិស្ថាន។ តាមរយៈការចូលរួមក្នុងការគ្រប់គ្រងអ៊ីនធឺណិតជាសកល ខ្ញុំរំពឹងថានឹងជួបអ្នកតំណាងផ្សេងៗដែលមកជុំវិញពិភពលោក។ វេទិកានេះនឹងក្លាយជាវេទិកាមួយដើម្បីពិភាក្សា រៀន និងផ្លាស់ប្តូរគំនិត គោលបំណងបង្កើនការព្រួយបារម្ភ និងកំណត់ការអនុវត្តល្អបំផុតដែលអាចត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសរបស់យើងរៀងៗខ្លួន និងដើម្បីជំរុញឱ្យមានលំហឌីជីថលប្រកបដោយស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាពសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ ខ្ញុំពិតជាមានចំណង់ខ្លាំងក្នុងការចូលរួមវគ្គ High-Level Panel V session នៅ វេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតលើកទី១៨ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិដែលផ្តោតលើប្រធានបទនៃ  បញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ វគ្គនេះដែលគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី ៩ ខែតុលា ដែលបង្ហាញពីឱកាសដ៏សំខាន់មួយដើម្បីស្វែងយល់ពីភាពស្មុគស្មាញ និងការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ជំនាន់ថ្មី។ ការពិភាក្សានឹងស្វែងយល់ពីផលប៉ះពាល់នៃ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតមកលើសង្គម និងរបៀបដែល បញ្ញាសិប្បនិម្មិត គួរតែត្រូវបានគ្រប់គ្រងដើម្បីជំរុញការបង្កើតថ្មីដោយមិនបង្កើនហានិភ័យ។ លើសពីនេះទៅទៀត ការពិភាក្សាពីដំណើរការ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត Hiroshima ក របស់ជប៉ុន ដោយផ្តល់ការយល់ដឹងអំពីទិសដៅអនាគតនៃអភិបាលកិច្ចបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ។ ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះ អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​  (ODC) សម្រាប់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ខ្ញុំក្នុងការចូលរួមក្នុងវេទិកាអភិបាលកិច្ចអ៊ីនធឺណិតឆ្នាំ២០២៣។ ខ្ញុំពិតជាទន្ទឹងរង់ចាំក្នុងការចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងទទួលបានការយល់ដឹងដ៏មានតម្លៃពីការពិភាក្សាសំខាន់ៗជាច្រើន